جریان روشنفکری به اصطلاح دینی در ایران تقریباً همزمان با شکلگیری نسل دوم کاست روشنفکران مشروطه در کشور، پدید آمد و در دوران غربزدگی شبه مدرن رضاشاهی تا حدودی فعالیت نمود. اما در دوران محمدرضاشاه به صورت یک گرایش نیرومند و تأثیرگذار درآمد. در دوران محمدرضاشاهی، جریان فکری موسوم به "خداپرستان سوسیالیست" که در سالهای 1323 و 1324 تحت رهبری فکری و تشکیلاتی مهندس "جلالالدین آشتیانی" و "محمد نخشب" پدید آمد را میتوان اولین گرایش روشنفکری به اصطلاح دینی یا به تعبیر دقیقتر "روشنفکری التقاطی" در این دوران دانست.